Het leek gisteren wel. Thans dient de jeugd van mijn studententijd plaats te maken voor de opportuniteit van de dag van morgen. Het is dan ook met een dubbel gevoel dat ik dit artikel betokkel op het klavier van het verleden, het heden en de toekomst. Een punt plaatsen blijkt moeilijker dan verwacht. Of misschien is het plaatsen van punten en het nuanceren door komma’s slechts een fragmentatie van het volledige plaatje: het totale, allesomvattende beeld dat je als individu over je leven (of een deel ervan) vormt.

Meer dan ooit besef ik dat hetgeen ik was, ben en word het resultaat is van een groter geheel. Een fantastisch groot circus vol grootse en gevaarlijke maar ook clowneske gebeurtenissen. En plots besef je dat je als mens geen toeschouwer meer bent maar in de piste je eigen ding moet gaan doen. Het publiek kijkt toe. Je voelt de hitte van de spots. Het zand tussen je tenen. The scène is yours en het orkest cultiveert de hoge verwachtingen ten aanzien van jou.

Hoewel ik nog steeds een groene kleur achter mijn oren ontwaar, denk ik toch dat deze fata morgana op heel wat kantelmomenten in een mensenleven van toepassing is. Niettemin is de fase na de hogere studies voor velen allesbepalend voor het verdere verloop van hun leven. Objectief gezien is de druk dan ook immens. Werk stichten, een huis trouwen, een gezin bouwen…alles dient in de komende jaren te gebeuren. Niet voor niets ontwaar je in de boekhandels gidsen met als confronterende titel: “Doe het voor je dertigste“. En hoewel deze situatie in vele gevallen nog steeds opgaat (te zien aan de werkende, bouwende, trouwende of bevallende klasgenoten van weleer), lijkt ze voor mij persoonlijk alvast niet zo evident.

Ja, de Gentse jaren waren fantastisch maar andermaal voel ik niet de behoefte om punten te zetten. Niet achter momentums, vriendschappen of de intensiteit van het levensritme. Vier jaar lang werd ik, door de hogere studies, getraind in het aankweken van kritische massa en het creëren van eigen inzichten. Waarom? Om vervolgens te vervallen in reeds bewandelde paden en platgetreden patronen? Toegegeven, maatschappelijk is dat verdedigbaar maar individueel fulmineer ik hiertegen. Wat ben je met een goede job, een gelukkig huwelijk en een druppel van een kind als je jezelf verloochent. Je het bloed door je aderen niet meer voelt stromen, je de andere kant van de wereld niet gezien hebt en je nooit hoeft af te vragen of de geldende waarden en normen eigenlijk ook wel de jouwe zijn. Ik beeld het me misschien wat te zwart-wit in maar tegelijk stel ik met enige droefenis vast dat dit bij vele leeftijdsgenoten “the way to go” is. Alsof er geen alternatieven zijn. Alsof je als individu gedoemd bent om in deze huidige maatschappelijke logica mee te stappen. Uiteraard is dat conformisme geen probleem indien de keuze daarvoor bewust gebeurde. Ik durf dit evenwel in heel veel gevallen te betwijfelen.

Als kind al ging ik schuin voor de televisie zitten in de hoop dan meer te zien van het ontbrekende beeld. En terwijl ik druk in de weer was om te leren vliegen met een zelfgemaakte luchtballon, speelden anderen binnen op hun gameboy. Ontegensprekelijk is de manier waarop je als mens in het leven staat een attitude die je van thuis uit meekrijgt. Helaas heb je daar als mens niet in te kiezen maar gelukkig is opvoeding niet alles. Dat bewees de geschiedenis ons al meerdere malen. Tal van persoonlijkheden uit de muziek, de literatuur, de poëzie, het entertainment, de sport, de politiek en de wetenschap toonden aan dat ze heel veel bereikt hebben door buiten de lijntjes te kleuren. Het geëffende pad te verlaten en onontgonnen terrein te betreden. Op zoek naar een nieuwe grens.

Het is dan ook door dergelijke mensen dat we er als beschaving, als mensheid op vooruit gaan. In een vorig artikel daagde ik de student uit om in de voetsporen van deze mensen te treden. Je eigen weg maken is misschien niet de meest voor de hand liggende manier van leven maar ze is ongetwijfeld wel de meest boeiende. Als ik naar de huidige Westerse maatschappij kijk, die gekenmerkt wordt door etnische en culturele diversiteit, dan zie ik een reservoir aan opportuniteiten voor de toekomst. De uitdaging van het individu bestaat er dan ook in je verantwoordelijk te stellen om op een optimistische en constructieve manier de toekomst mee vorm te geven.  Het is eigenlijk niet slechts “een” manier maar “de” manier om ons als generatie rekenschap te geven ten opzichte van de geschiedenis. En ja, we, wij, wij hebben hierin een keuze!

“Het is niet waar dat de geschiedenis al geschreven is en ze wordt niet beheerst door geheime wetten en uitgevaardigd door een onverbiddelijke godheid of een despotische natuur. De geschiedenis wordt geschreven door de vrouwen en de mannen van deze wereld, op maat van hun dromen, inspanningen en wil. Deze zekerheid legt vanzelfsprekend een geweldige verantwoordelijkheid op onze schouders en staat ons niet toe excuses te zoeken voor onze mislukkingen. Maar ze is tevens de meest fantastische stimulans voor de volkeren die zich gekrenkt of beroofd voelen. Want ze duidt aan dat niemand verplicht is te zijn wat hij is, dat de geschiedenis kan zijn zoals ze hoorde te zijn, zoals wij zouden willen dat ze was, en dat het alleen van ons afhangt of ze dat wordt.” (Mario Vargas Llosa uit De taal van de Hartstocht)