Kwaliteitszorg: wat brengt de tweede ronde?

with 2 comments

De eerste fase van het  accrediteringsproces in Nederland, dat voltooid moet zijn tegen 2009, is bijna voltooid. Tijd dus aan de beleidsmakers om uit te kijken naar een tweede ronde in de kwaliteitszorgbewaking van ons hoger onderwijs. Ook voor Vlaanderen zijn de evoluties in Nederland belangrijk teneinde de “good practices” over te nemen en de zwakheden achterwege te laten.

Het huidig kwaliteitszorgsysteem in Vlaanderen is gebaseerd op interne en externe kwaliteitszorg van de opleidingen. Elke opleiding dient eerst een zelfevaluatierapport te maken die aan bepaalde, wettelijk opgelegde, criteria moet voldoen. Op basis van dat intern rapport beoordeelt een externe visitatiecommissie de kwaliteit van de opleiding. De visitatiecommissies worden samengesteld door de koepels van de instellingen: VLIR voor de universiteiten en VLHORA voor de hogescholen. Op zich dus een raar gegeven; de instellingen, vertegenwoordigd in hun koepelorganisatie, visiteren als het ware “hun” eigen opleidingen. De uitkomst van hun bevindingen wordt in een visitatierapport gegoten en dat dient dan weer als basis voor een externe toetsing door de NVAO, de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie, die finaal beslist of een opleiding al dan niet aan de kwaliteitskenmerken voldoet.

In Nederland en Vlaanderen is accreditatie een voorwaarde voor bekostiging/financiering van een bachelor- of masteropleiding door de overheid, voor het recht om erkende diploma’s af te geven en in Nederland een voorwaarde voor toekenning van studiefinanciering aan studenten. In het licht van de internationalisering van studie en arbeidsmarkt zorgt accreditatie voor (vergelijkbare) kwaliteitsborging van opleidingen binnen het hoger onderwijs. Net dat laatste dreigt sterk op de helling te staan bij het Nederlandse ontwerp.

Het nieuwe Nederlandse voorstel komt er dus nadat de eerste accreditatieronde (die zich vooral focust op de basiskwaliteit) is afgerond. Deze stond bekend als zijnde zeer kostelijk en administratief belastend. Net om die reden weerklonk de lokroep om niet álle opleidingen systematisch te toetsen. Hierdoor wordt in het Nederlands voorstel het idee van een instellingsaudit geopperd. Pas indien de instelling structureel en managementmatig goed bevonden wordt, is er “een marginale toets” van de opleidingen mogelijk. Deze toets zou gebeuren door een panel van deskundigen die een opleidingsrapport opstelt. Het is op basis van dat rapport dat de NVAO dan ook een opleiding voor 6 jaar zou accrediteren. Door het hanteren van die marginale toets worden natuurlijk niet alle opleidingen meer in rekening gebracht én is de internationale vergelijking van de opleidingen op de helling gezet.

Vlaanderen dient zich dus te beraden wat ze van dit Nederlands systeem vindt. Het is duidelijk dat het idee van een instellingsaudit niet negatief onthaald wordt. Op zich is dit ook logisch, gezien de belasting van dergelijke kwaliteitszorg (die momenteel nog niet genoeg vertaald wordt in een kwaliteitszorgcultuur) zwaar doorweegt op een instelling. Een instellingsaudit kan hieraan tegemoet komen. De marginale toets daarentegen is zonder meer een ander paar mouwen. Los van de concrete werking hiervan dient ook nagegaan te worden wie de opleidingen nu eigenlijk dient te toetsen. Is een panel van deskundigen wel wenselijk? Gezien de huidige Vlaamse structuur is het namelijk voor de hand liggend dat dit een rol zou zijn voor VLIR en VLHORA. Maar hoe zien zij dat? De toekomst zal het moeten uitwijzen.

Kwaliteitszorg is een onontbeerlijke schakel in het streven naar een Europese hogeronderwijsruimte. Gezien het internationale kader en de hierbij verbonden concurrentiepositie van de instellingen en de opleidingen is de verleiding van ranking heel groot. Ranking zorgt ervoor dat de nadruk steeds meer zal liggen op excellentie. Een gevaarlijke evolutie als je weet dat sommige instellingen er zelfs nog niet in slagen om op een degelijke manier de basiskwaliteit te garanderen. Dat de mogelijkheid om te excelleren moet bestaan, staat mijns inziens buiten kijf…alleen mag dit nooit ten koste gaan van de basiskwaliteit van ALLE opleidingen. Een garantie die in het huidig ontwerp nergens terug te vinden is.

Vlaanderen wacht dus de taak om de juiste keuzes te maken. Ik hoop van harte dat ze hierin vooral hun eigen koers gaan varen. Niet voor niets zijn de nederlanders jaloers op ons huidig systeem. Never change a winning team…maar maak ze misschien enkel (kosten)efficiënter. VVS weet wat zich te doen staat: de rechten van de student te vrijwaren door te waken over de basiskwaliteit van ons hoger onderwijs, het stimuleren van een kwaliteitszorgcultuur op instellingsniveau en mee te helpen denken aan een Europees systeem van wederzijdse diplomaerkenning.
 

Written by korneelwarlop

januari 28, 2008 bij 1:01 am

Geplaatst in Uncategorized

2 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Wat wordt er juist bedoeld met marginale toets?
    Bedoelt men een kleine, beperkte, minimale toets? Of refereert men hier naar de economische betekenis van marginaal? In dat geval zou marginaal, een toets uitgevoerd op het “laagste” niveau, namelijk dat van de opleiding, betekenen.

    Domi

    februari 1, 2008 at 9:56 pm

  2. Yo Domi,

    Het betreft hier inderdaad een beperkte toets, aan de hand van een aantal (i.v.m. het huidige systeem ingekrompen) parameters. Die beperkte toets zou dus gebeuren door een panel van deskundigen die eigenlijk opgericht wordt door de instelling. Daarom is eerst een status van “verdiend vertrouwen” nodig dat een instelling kan krijgen bij een positieve instellingsaudit. Enfin, dit is het voorstel zoals het momenteel voorligt. Er zijn echter al heel wat bezwaren aan Vlaamse kant… to be continued dus!

    korneelwarlop

    februari 3, 2008 at 1:37 pm


Laat een reactie achter op Domi Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: