Box Magazine: De spiegel van het conformisme

with 2 comments

logo_box.gif Solomon Asch, een Amerikaans psycholoog, bestudeerde aan het begin van de magische jaren ’50 de houding van een persoon in een groep; in hoeverre de mening van mensen bepaald wordt door de meerderheid in een groep. Omdat het opzet van zijn experiment de lengte van dit artikel zou overstijgen, beperk ik me hier tot de vaststellingen die Asch formuleerde bij twee categorieën van proefpersonen. De eerste categorie liet zich foutief beïnvloeden door de groep om niet de indruk te wekken dat ze anders dachten. Een tweede categorie bleef echter bij zijn (correcte) standpunt maar verklaarde achteraf wel dat hij/zij onder gigantische druk stond.

Wie van jullie heeft als puber niet gelogen over de smaak van die eerste pint of sigaret? Het was ‘not done’ om dat niet lekker te vinden. En, toegegeven, dat is het nog steeds niet… Enfin, tot zover dit banale voorbeeld. Het toont alleen maar aan dat de bevindingen van Asch opgaan in heel wat situaties en in groepen van diverse pluimage. Op een recente vergadering viel het mij op dat dit helaas ook opgaat voor vele studenten en studentenvertegenwoordigers.

Kudde, roedel, school, meute… de benamingen voor allerlei groepen zijn niet alleen bevorderlijk voor de lachspieren (denk maar aan een kudde terroristen, een meute yoghurtpotjes of een kudde vitabissen) maar drukken telkens ook een bepaalde groepering van dieren uit. Groepsvorming is dus een natuurlijk oerverschijnsel en dat is bij mensen niet anders. Ja, soms is het echt wel wonderlijk om te beseffen hoe hard we nog op dieren gelijken. Net als in de fauna onderscheiden we ook bij groepen van  mensen ofwel een bepaalde dwang om  zich aan de groep aan te passen ofwel een drang om bij de groep te horen waardoor deze personen zich als het ware “prostitueren” om toch maar als een volwaardig lid bij de groep gerekend te worden.

Studentenvertegenwoordigers, die de nobele taak hebben om de belangen van hun studenten in tal van vergaderingen te verdedigen, zijn zeker ook niet ongevoelig voor die tweedeling. Vaak kom je als stuver op een vergadering waar je enige student bent. Veelal zit je tussen afgestreken heren in pak en strenge dames met een tailleurtje die zich zitten te ergeren aan jouw aanwezigheid. Te jong, te onervaren, inhoudelijk te zwak, onredelijk, onrealistisch… Het zijn klaagzangen die generaties studenten over zich heen kregen wanneer ze de vrijwaring van hun rechten bewaakten in de daartoe voorziene instanties. De beleefdheid (of was het de schijnheiligheid) gebied hen dit echter te ventileren in de wandelgangen i.p.v. in het gezicht van de jong volwassene die zich eervol van zijn/haar taak kwijt. Het zorgt vaak voor een nogal verziekte sfeer op vergaderingen: enerzijds voelt de geïsoleerde stuver aan dat de groep zich in zijn/haar aanwezigheid anders gaat gedragen en anderzijds voelen de dames en heren zich in hun uitspraken wat geremd door de aanwezigheid van “de klant”.

De vraag die zich dan opdringt: hoe ga je met dergelijke situaties om? Ik ken nogal wat stuvers die gewoon zwijgen uit angst dat hun gedachten té hard afwijken met de plannen van de vergadering. De angst om niet au serieux genomen te worden of om zich al debatterend buiten de groep te werken zit er bij velen duidelijk in. Natuurlijk is het normaal dat dit fenomeen zich voordoet bij mensen die net komen piepen, getest worden en op voorhand als te licht bevonden worden. Het probleem is echter structureel wanneer dit zich op herhaaldelijke wijze voordoet want indien je je nooit laat opmerken wordt er ook geen rekening met je gehouden en is het bijgevolg niet mogelijk om op de besluitvorming te wegen. Het is met andere woorden wat balanceren op twee gedachten en een evenwicht hierin vinden hangt vaak van veel factoren af.

Toch verkies ik alvast de bovenstaande complexiteit in plaats van me te schikken naar de pijpen of de slippen van de decision makers. Deze conformiteitsdrang vind ik zo doorzichtig en het helpt je ook niet bepaald vooruit in je persoonlijke ontwikkeling. Het maakt je vooral kwetsbaar in een academische wereld waarin iedereen inhoud, persoonlijkheid, visie en deskundigheid verlangt. Je schikken naar de groep om er deel vanuit te maken is dus niet alleen iets van korte duur, het is bovendien niet realistisch: vroeg of laat zul je moeten kleur bekennen, keuzes maken! Het risico dat je dan in al je palingwerk vastzit is echter reëel.

Wie denkt dat stuver zijn een simpele taak is, vergist zich. Er wordt veel verlangd van onze studentenvertegenwoordigers: vergaderen op de meest onmogelijke momenten, dossierkennis, techniciteit, juridische bagage, onfeilbaarheid,  een goed voorkomen… Vaak wordt dan vergeten dat deze mensen daar niet voor vergoed worden, nog maar een jeugdige leeftijd bezitten én dit bovendien allemaal bovenop hun al drukke schoolagenda moeten afwerken. De harde, kille, zakelijke realiteit en het heilige academische gelijk zijn dan ook twee gemakkelijke wapens om dit jonge idealisme, dat jong enthousiasme, tot in de kiem te smoren.

Vergis u niet; de meeste stuvers die ik ken zijn stuk voor stuk hard werkende, goedlachse en kleurige figuren. Toch zullen velen van hen deze conformiteittheorieën herkennen. Laat het een signaal zijn aan de heren en dames die steevast roepen dat studenten niet met hun status van “stakeholder in het hoger onderwijs” omkunnen. Ik merk alvast een grote bereidheid bij de studenten en een gebrek aan spiegels bij de luidste roepers.

Written by korneelwarlop

maart 4, 2008 bij 7:47 pm

Geplaatst in Uncategorized

2 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Alweer een prachtige tekst over de studentenvertegenwoordiging. Zou je geen schrijver worden ipv bestuurskundige?

    Fery Vanhemelryck

    maart 5, 2008 at 10:53 am

  2. ha, stel je voor…ik prefereer toch een combinatie: een schrijvende bestuurskundige?! ;-)

    korneelwarlop

    maart 9, 2008 at 2:24 pm


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: